Świat doskonały... Społeczeństwo, w którym każdy otrzymuje idealne warunki rozwoju, w którym stanowisko pracy jest dopasowane do charakteru człowieka, jego temperamentu, zainteresowań, ale też do potrzeb całej społeczności. A wokół - otoczenie o łagodnych krawędziach: bez zagrożeń, niebezpieczeństw, niespodzianek w postaci zmian pogody, jak również bez wszelkiego rodzaju bodźców: barw, kontrastów, muzyki...
Bohaterowie powieści Lois Lowry żyją w takim właśnie świecie. Ich życie jest podporządkowane regulaminowi, egzekwowanemu w najdrobniejszym szczególe. Nic nie przeszkadza w harmonii: nawet uczucia są łagodzone, namiętności nie istnieją, wytłumione przez specjalne pigułki. Ale wszystkim to odpowiada: zarówno Jonasz, jak i jego opiekunowie i koledzy nie czują się w żaden sposób ograniczani - uważają, że dzieje się tak, by żyło im się dobrze i bezpiecznie...
Jednak nawet w takim miejscu potrzeba inności: okazuje się, że Jonasz ma wszelkie niezbędne cechy, by zostać kolejnym Dawcą.
Dawca - człowiek, którego nie dotyczą żadne ustalenia społeczne: nie obowiązuje go regulamin: może kłamać, może kierować się emocjami. Jest to też jedyny człowiek, który widzi otaczający świat bez poprawek i cenzury. Tylko on może posiadać książki i z nich korzystać, zaś jego pamięć mieści wszystko, co było: pamięta każde zdarzenie przez pryzmat uczuć jego uczestników - czuje ból, strach, chłód, pragnienie, ale także zachwyt, miłość, spełnienie... Jonasz przygotowując się do tej funkcji musi wyjść ze swych bezpiecznych ram i zmierzyć się z nieznanym - nie wokół siebie, lecz w sobie. Jak zniesie tę próbę?
Przeczytałam tę książkę kilka miesięcy temu, ale dopiero teraz mam odwagę ją oceniać. Wielu klasyfikuje ją jako przykład literatury z pogranicza fantastyki i utopii społecznej. Mnie wydaje się ona bliższa filozofii i etyce. Obracam tę opowieść w myślach jak dziecięcy kalejdoskop i za każdym razem widzę nowe pytania, każde ważne, każde niosące nowe wątpliwości. Jednak nie ma imperatywu, by na nie odpowiadać - dają mi perspektywę innego postrzegania świata wokół, wychowywania dzieci, życia w każdym jego przejawie i każdym zawirowaniu...
